![](https://www.iapopsi.gr/wp-content/uploads/2013/09/FORODIAFIGI-27-09_slide.jpg)
Οι 6+1 «πατέντες» της φοροδιαφυγής
Διαδοχικές αγοραπωλησίες ακινήτων, εικονικές τριγωνικές συναλλαγές μέσω θυγατρικών και offshore εταιριών, αγορά υπερπολυτελών σκαφών αναψυχής ως επαγγελματικών, αιτήσεις πτώχευσης προβληματικών εταιριών, στήσιμο εταιρειών «πίεσης», απάτες με στον ενδοκοινοτικό ΦΠΑ και αγορά κερδισμένων τυχερών παιχνιδιών ΟΠΑΠ και λαχείων!
Όλα τα παραπάνω –άλλα νομιμοφανή και άλλα όχι– δεν είναι τίποτα περισσότερο από τους συνήθεις 7 τρόπους που χρησιμοποιούν οι φοροφυγάδες στην Ελλάδα προκειμένου να ξεφύγουν από τα δίχτυα της εφορίας.
Ειδικότερα σε έγγραφο του υπουργείου Οικονομικών (σ.σ.: το περιεχόμενό του έγινε ρεπορτάζ σε αρκετά ενημερωτικά πόρταλ την Τετάρτη) που φέρεται να έχει αποσταλεί στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές, περιγράφονται με αναλυτικό τρόπο οι 7 «πατέντες» της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα, οι οποίες είναι οι εξής:
1] Διαδοχικές αγοραπωλησίες ακινήτων σε ασυνήθιστα υψηλό τίμημα
Ο τελικός αγοραστής ενός ακινήτου χρησιμοποιεί ενδιάμεσους αγοραστές, με σκοπό τη μεγιστοποίηση της αξίας του τιμήματος αγοραπωλησίας του ακινήτου και τη δημιουργία «μαύρου» χρήματος. Συγκεκριμένα, αγοράζεται ακίνητο από τον πραγματικό πωλητή του σε τιμή συμβολαίου που είναι υψηλότερη της αντικειμενικής αξίας. Για την αγορά του χρησιμοποιείται μεσάζοντας (1ος αγοραστής), ο οποίος ενεργεί για λογαριασμό του δεύτερου αγοραστή. Ο πρώτος αγοραστής μεταπωλεί το ακίνητο έναντι πολλαπλάσιου τιμήματος και σχεδόν αμέσως μετά την αγορά του στον δεύτερο αγοραστή. Με τον τρόπο αυτό φαίνεται ότι ο δεύτερος αγοραστής έχει κάνει μεγάλη εκταμίευση, ενώ στην πραγματικότητα υφίσταται μόνο το τίμημα της πρώτης αγοραπωλησίας. Το ποσό αυτό της χρηματικής διαφοράς του τιμήματος κτήσης του ακινήτου μεταξύ πρώτης και δεύτερης αγοραπωλησίας αποτελεί «μαύρο» χρήμα, το οποίο ο δεύτερος αγοραστής –που είναι νομικό πρόσωπο– μπορεί να το χρησιμοποιήσει για διάφορους νόμιμους ή και παράνομους σκοπούς. Η ίδια περίπτωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον μεσάζοντα για να «ξεπλύνει» ο ίδιος χρήματα που έχουν προέλθει από παράνομη δραστηριότητα. Βασική προϋπόθεση είναι ο μεσάζων να μπορεί να δικαιολογήσει το τεκμήριο αγοράς του ακινήτου.
Υπό αυτό το πρίσμα, το υπουργείο Οικονομικών εφιστά την προσοχή όταν κατά τον έλεγχο διαπιστώσει περιπτώσεις διαδοχικών αγοραπωλησιών ακινήτων θα πρέπει να ελέγχει εάν είναι πραγματικές οι συγκεκριμένες συναλλαγές, ιδίως αν αυτές τελούνται σε πολύ κοντινά χρονικά διαστήματα και επιπλέον να διαπιστώνει την πραγματική ροή του χρήματος.
2] Εικονικές τριγωνικές συναλλαγές με χρήση θυγατρικών και υπεράκτιων εταιρειών για τη διασφάλιση ρευστότητας μέσω τραπεζικού δανεισμού, με σκοπό την εξαγωγή των αντληθέντων δανειακών κεφαλαίων σε offshore του εξωτερικού και την αγορά ακινήτων σε αυξημένα τιμήματα μέσω διπλών μεταβιβάσεων
Το σενάριο λέει ότι επιχειρηματίας «Χ», ιδιοκτήτης ομίλου παροχής υπηρεσιών, δημιουργεί σειρά μικρών θυγατρικών-«δορυφορικών» εταιρειών, ιδιοκτησίας συγγενικών του προσώπων ή εργαζομένων των επιχειρήσεών του. Μέσω εικονικών τριγωνικών συναλλαγών μεταξύ των εταιρειών του ομίλου του επιχειρηματία «Χ» και των «δορυφορικών» εταιρειών δημιουργείται ένα πλασματικό οικονομικό προφίλ που εμφανίζει ως εύρωστες και δυναμικά αναπτυσσόμενες τόσο τις εταιρείες του ομίλου όσο και τις «δορυφορικές» εταιρείες.
Οι «δορυφορικές» εταιρείες εμφανίζονται να λαμβάνουν υπηρεσίες των εταιρειών του ομίλου και στη συνέχεια να παρέχουν υπηρεσίες σε άλλες εταιρείες του ίδιου ομίλου, οι οποίες τιμολογούνται σε ασυνήθιστα υψηλές τιμές ή σε σπανιότερες, αγοράζουν υπερτιμολογημένα προϊόντα από τις εταιρείες του ομίλου και εξοφλούν τις υποχρεώσεις τους με την έκδοση τραπεζικών επιταγών. Στη συνέχεια οι επιταγές κατατίθενται από τις εταιρείες του ομίλου σε πιστωτικά ιδρύματα, ώστε να εξασφαλιστεί ρευστότητα μέσω τραπεζικού ή και ομολογιακού δανεισμού.
Συμπερασματικά, ο επιχειρηματίας «Χ» μέσω του δικτύου των εταιρειών και των συνεργατών του καταφέρνει με τη δημιουργία μεγάλου αλλά πλασματικού τζίρου να αυξήσει την πιστοληπτική ικανότητα των επιχειρήσεών του και κατ’ επέκταση να εμφανίζεται ο όμιλός του στα πιστωτικά ιδρύματα ως δυναμικός και αναπτυσσόμενος. Με τον τρόπο αυτό αντλεί ρευστότητα μέσω τραπεζικών δανείων τόσο για τις εταιρείες του ομίλου όσο και για τις δορυφορικές εταιρείες. Έχοντας εξασφαλίσει αυτή τη ρευστότητα, ο επιχειρηματίας «Χ» μπορεί να προβεί στις εξής δύο κινήσεις:
# Είτε να πραγματοποιήσει αγοραπωλησίες ακινήτων μέσω διπλών μεταβιβάσεων (αυθημερόν ή εντός ολίγων ημερών) με τη χρήση ενδιάμεσων προσώπων με σκοπό την εμφάνιση αυξημένου κόστους κτήσεως για την εξασφάλιση υψηλών δανείων. Τα δάνεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την κάλυψη προηγούμενων δανειακών υποχρεώσεων.
# Είτε να εξάγει τα αντληθέντα δανειακά κεφάλαια και τα λοιπά ρευστά διαθέσιμα εκτός Ελλάδος και δη στις υπεράκτιες εταιρείες που είναι συνδεδεμένες με τις εταιρείες του επιχειρηματία, για συμμετοχή σε εικονικές αυξήσεις του μετοχικού τους κεφαλαίου. Δεν αποκλείεται μέρος των χρημάτων αυτών να επιστραφούν στην Ελλάδα με τη μορφή της επένδυσης στην ελληνική αγορά ακινήτων από τις υπεράκτιες εταιρείες.
Σε αυτό το πλαίσιο, το υπουργείο Οικονομικών ενημερώνει τους ελεγκτές να έχουν τα μάτια τους ανοικτά στην περίπτωση που διαπιστώνουν περιπτώσεις ομίλων επιχειρήσεων με σημαντικό αριθμό θυγατρικών εταιρειών, οι οποίες πραγματοποιούν υπερ-τιμολογημένες αγοραπωλησίες με τη μητρική εταιρεία του ομίλου και παράλληλα εμφανίζουν αυξημένο τραπεζικό ή ομολογιακό δανεισμό. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να ελέγχεται όλο το κύκλωμα των εσωτερικών εταιρικών συναλλαγών, καθώς και η πραγματική πιστοληπτική ικανότητα των εταιρειών του ομίλου.
3] Αγορά υπερπολυτελών σκαφών αναψυχής ως επαγγελματικών
Η αγορά υπερπολυτελών σκαφών αναψυχής, τα οποία εμφανίζονται ως επαγγελματικά, σε συνδυασμό με την έκδοση αποδείξεων ενοικίασής τους μεγάλης αξίας προς ιδιώτες για ταξίδια και κρουαζιέρες, μπορεί να δικαιολογήσει τεράστια ποσά που προέρχονται από μη εμφανείς πηγές, δεδομένου ότι τα επαγγελματικά σκάφη φορολογούνται με ειδικό τρόπο. Οι επιτήδειοι (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) όπως έχει διαπιστωθεί εμφανίζουν εικονικά τιμολόγια και αποδείξεις μεγάλης αξίας για την ενοικίαση των υπερπολυτελών σκαφών αναψυχής από ιδιώτες. Στην πραγματικότητα, όμως, τα σκάφη αναψυχής δεν απέπλεαν ποτέ από το λιμάνι και όλες οι ενοικιάσεις προς ιδιώτες ήταν εικονικές.
Στους ελέγχους που θα κάνει το υπουργείο Οικονομικών θα ερευνά αν όντως πρόκειται για επαγγελματικό σκάφος, και αν ο ιδιοκτήτης διάγει κεκαλυμμένα πολυτελή βίο εξαιτίας της χρήσης του εν λόγω τεχνάσματος. Επίσης, εάν μέσω αυτής της πρακτικής τελείται νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
4] Αιτήσεις προβληματικών εταιρειών για πτώχευση, αφού προηγουμένως έχουν προβεί σε εξαγωγή των εταιρικών τους κεφαλαίων σε λογαριασμούς θυγατρικών ή εξωχώριων εταιρειών του εξωτερικού.
Εταιρείες με μεγάλα χρέη προς το Δημόσιο και τα πιστωτικά ιδρύματα υποβάλλουν στις αρμόδιες αρχές επίσημη αίτηση ένταξης σε πτωχευτική διαδικασία. Με τον τρόπο αυτό, οι πιστωτές πιεζόμενοι από τον κίνδυνο ολικής απώλειας των κεφαλαίων τους, προβαίνουν σε συμφωνίες διακανονισμού με τις υπό πτώχευση εταιρείες και συμφωνούν αφενός στη διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους των κεφαλαιακών τους απαιτήσεων και αφετέρου στη διευθέτηση του υπολοίπου με τρόπο που να ανταποκρίνεται στη δυνατότητα των προβληματικών εταιρειών να αποπληρώσουν τις οφειλές τους προς αυτούς.
Ωστόσο, πριν από την υποβολή τους της άνω αίτησης υπαγωγής στην πτωχευτική διαδικασία, οι εταιρείες στέλνουν μεγάλα ποσά ρευστών διαθεσίμων στο εξωτερικό. Συνήθως, τα κεφάλαια μεταβιβάζονται μέσω εικονικών τιμολογίων παροχής υπηρεσιών σε λογαριασμούς θυγατρικών εταιρειών εξωτερικού ή offshore ελεγχόμενων από τις ίδιες. Το αποτέλεσμα είναι οι ιδιοκτήτες των εταιρειών να υποβάλλουν αρνητικές φορολογικές δηλώσεις και συνεπώς να δηλώνουν αδυναμία εξόφλησης των πιστωτών τους και να επιχειρούν διαγραφή χρεών τους, ενώ οι ίδιοι έχουν χρήματα στο εξωτερικό. Το υπουργείο Οικονομικών θα ελέγχει αν τα τελευταία χρόνια υπάρχουν εικονικές συναλλαγές με εξωχώριες ή θυγατρικές εταιρείες με σκοπό την απομείωση των κεφαλαίων.
5) Εταιρείες πίεσης (stress companies)
Εταιρείες υψηλής φοροδιαφυγής προκειμένου να αποφύγουν τις νομικές συνέπειες που προκύπτουν από την παραβατική τους συμπεριφορά προβαίνουν στην «εικονική» τους μεταβίβαση σε νέες εταιρείες με μετοχικό κεφάλαιο πολύ μικρότερο από το σύνολο των υποχρεώσεων των παλαιών εταιριών. Εναλλακτικά, προβαίνουν σε αλλαγή της επωνυμίας τους αλλά και των νομίμων εκπροσώπων τους (συνήθως με άτομα χωρίς προσωπική περιουσία). Με αυτό τον τρόπο, οι πιστωτές αυτών των εταιρειών εξαναγκάζονται να αποδεχτούν σημαντικές μειώσεις ή ακόμα και ακυρώσεις των οικονομικών τους απαιτήσεων από τις εν λόγω εταιρείες.
6] Απάτη στον ενδοκοινοτικό ΦΠΑ
Έχουν αναπτυχθεί διάφορες μορφές απάτης στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές με σκοπό τη μη απόδοση του ΦΠΑ ή την παράνομη επιστροφή του. Οι μορφές αυτές απάτης στο ΦΠΑ είναι γνωστές και καταγεγραμμένες από τις φορολογικές ελεγκτικές αρχές. Οι κυριότερες από αυτές είναι οι εικονικές ενδοκοινοτικές παραδόσεις, η απλή απάτη εξαφανισμένου έμπορου, η κυκλική απάτη τύπου Carousel κ.ά. Οι νέες τάσεις που εμφανίζονται εντοπίζονται κυρίως στον χώρο της ενέργειας, όπως στα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τα μέταλλα, και το φυσικό αέριο.
6+1] Αγορά κερδισμένων τυχερών παιχνιδιών ΟΠΑΠ και λαχείων
Αρκετά συνήθεις είναι οι περιπτώσεις φορολογουμένων φυσικών προσώπων που προμηθεύονται μέσω υπαλλήλων του ΟΠΑΠ, ιδιοκτητών πρακτορείων ΠΡΟΠΟ και με τη βοήθεια διαφόρων μεσαζόντων, κερδισμένα λαχεία ή δελτία από διάφορα παιχνίδια του ΟΠΑΠ (Στοίχημα, ΚΙΝΟ, Τζόκερ, Λόττο) από πραγματικούς τυχερούς, με σκοπό τη χρησιμοποίησή τους για δικαιολόγηση των τεκμηρίων στις φορολογικές τους δηλώσεις, αλλά και εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.